Obilježeno 77 godina od formiranje Prvog hrvatskog korpusa i formiranja 6. Ličke, 7.Banijske i 8. Kordunaške divizije (22. novembra 1942. godine)

U Domu RVI Beograd, 23.11.2019.godine, pred više od 100 prisutnih, održana je Svečana sjednica povodom obilježavanja Dana formiranja Prvog hrvatskog narodnooslobodilačkog udarnog korpusa i Dana formiranja 6. Ličke, 7. Banijske i 8. Kordunaške divizije, koje su prije 77. godina i činile navedeni korpus.

Navedenu svečanost – aktivnost, kao dio programa „KO ISTORIJU ZABORAVLJA, ONA MU SE PONAVLJA“, kojeg samostalno, u saradnji sa UDRUŽENJEM BORACA OSLOBODILAČKIH RATOVA, POTOMAKA I POŠTOVALACA 7. BANIJSKE NOU DIVIZIJE i UDRUŽENJA BORACA KORDUNA, 8. KORDUNAŠKE NOU DIVIZIJE, RATOVA 1990–1999. I NJIHOVIH POTOMAKA, realizuje Udruženje boraca, potomaka i poštovalaca NOR-a, 6. Ličke proleterske divizije Nikola Tesla i 35. Ličke udarne divizije, čiju realizaciju, za period april 2019/mart 2020. godine, je podržao grad Beograd, Sekretarijat za socijalnu zaštitu.

Svječanu sjednicu je otvorila predsjednica Udruženja  Marija Obradović. Ona je ovom prilikom saopštila i tužnu vijest da je preminuo borac Milan Šašić. Čime mu je odata počast minutom ćutanja kao i ostalim umrlim borcima NOR-a, koji su nas napustili.

Gosti Svečane sjednice bili su, predstavnik Republičkog SUBNOR-a Srbije Dušanka Lukić Havelka, predstavnik Gradskog  SUBNOR-a Beograda, general Vladimir Brdar, predsjednik Sekcije Prve proleterske NOU brigade i  OO SUBNOR-a Savski Venac, pukovnik Zdenko Duplančić, predstavnici Udruženja boraca 8. Kordunaške divizije iz Kljajićeva, na čelu sa Slobodanom Mihajlovićem, predsjednik Zavičajnog kluba Kordunaša Slobodan Šarac, predsjednik Udruženja boraca Republike Srpske 1990–1995. Milan Gaćeša, predsjednik Saveza rezervnih vojnih starješina general Petar Trkulja, predstavnik OO SUBNOR-a Zemun, Branko Milanković i mnogi drugi, među kojima i Miodrag Linta, Narodni poslanik i predsjednik Odbora za dijasporu i Srbe regiona, u Skupštini R.Srbije.

Veljko Žigić, zamijenik predsjednice Udruženja 6. Ličke Marije Obradović i odgovorno lice za realizaciju Programa rada i aktivnosti Udruženja, pročitao je prigodan referat.

U dvoipogodišnjim danonoćnim borbama i marševima za ostvarivanje uloge i zadataka Korpusa, u antifašističkoj NOB-i, hiljade mladića i djevojaka Banije, Korduna, Like, Gorskog kotara i Primorja, Žumberka, Pokuplja i Posavine, Cazinske Krajine itd, izgubilo je svoje mlade živote i to od Petrove i Zrinske gore i Plitvičkih jezera do Drvara, Neretve i Sutjeske, Moslavine i Bilogore, Metlike, Žumberka i Ilirske Bistrice, a desetine pripadnika Korpusa proglašeni su narodnim herojima. Mnogi su postali generali narodne vojske, a u poslijeratnom periodu visoki državni zvaničnici. Zbog tih i brojnih drugih ratnih zasluga Korpus je, kao što je već rečeno – proglašen udarnim. S obzirom na sve to, mi, borci, potomci i poštovaoci NOR-a, 6. Ličke. 7. Banijske i 8. Kordunaške divizije  imamo puno razloga da danas s ponosom i velikom zahvalnošću obilježavamo 77 godišnjicu formiranja Prvog korpusa NOV Hrvatske, odnosno, Četvrtog udarnog korpusa NOV Jugoslavije, odnosno da sa velikom zahvalnošću, ali i sa neskrivenim ponosom obilježavamo 77. godišnjicu formiranja 6, 7. i 8. divizije.

Partizanski odredi ili NOP (Narodnooslobodilački partizanski) odredi Jugoslavije su bili vojno-teritorijalne formacije koje su činile početni oblik oružanih snaga Narodnooslobodilačkog pokreta. Poslije stvaranja Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije, novembra 1942. godine, i dalje su zadržani kao oblik vojne formacije. Njihova osnovna snaga je bila u teritorijalnom djelovanju, za razliku od brigada, koje su bile pokretne vojne formacije.

Divizije su bile taktičko-operativne jedinice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije, sposobne za samostalna dejstva ili u sastavu operativnih grupa, korpusa i armija.

Počele su se formirati prema naredbi Vrhovnog štaba NOV i POJ od 1. novembra 1942. godine, kada su formirane – Prva i Druga proleterska i Treća udarna divizija. Tada je razvoj Narodnooslobodilačke borbe dostigao takav stepen da je postalo nemoguće na dotadašnji način rukovoditi brigadama, bataljonima i partizanskim odredima. Formiranjem divizija i korpusa omogućeno je započinjanje bitke za strategijsku prekretnicu na jugoslovenskom ratištu.

PRVI HRVATSKI KORPUS (kasnije Četvrti hrvatski korpus NOVJ) formiran  je 22. novembra 1942. godine, naredbom br. 95, Vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita, kao Prvi hrvatski narodnooslobodilački udarni korpus. U njegov sastav tada su ušle sve jedinice na teritoriji Hrvatske, odnosno tek formirane jedinice, Šesta lička, Sedma banijska i Osma kordunaška divizija, kao i tri partizanska odreda (Lički, Banijski i Kordunaški).

Za komandanta Prvog hrvatskog korpusa postavljen  je Ivan Gošnjak, NH, a za političkog komesara Većeslav Holjevac, NH. Formiranjem štaba korpusa, prestao je da postoji Štab Prve operativne zone Hrvatske, pošto su njegove funkcije prenete na štab korpusa.

Oktobra 1943. godine za komandanta je postavljen Ivan Rukavina. Naredbom Vrhovnog komandanta NOV i POJ Prvi hrvatski korpus preimenovan je 5. oktobra 1943. u Četvrti korpus NOVJ!  09. novembra 1943. Šesta lička divizija izlazi iz sastava Korpusa i ulazi u sastav Prvog proleterskog korpusa. 30. januara 1944. iz sastava Korpusa izlazi i Trinaesta primorsko-goranska divizija, koja ulazi u sastav Jedanaestog korpusa. Umjesto nje, 30. januara 1944. u sastav Korpusa ulazi novoformirana 34. žumberačka divizija, a 8. februara i novoformirana.

U ime Gradskog odbora Saveza boraca skup je pozdravio general Vladimir Brdar i napomenuo da je na posljednjoj sjednici Gradskog odbora 6. Lička dobila pohvalu kao jedna od najboljih ratnih jedinica u Savezu boraca Beograda.

Predsjednik 8. Kordunaške divizije, Đuro Škaljac je predstavio prisutnima pukovnika Mirka Crevara borca 8. Kordunaške udarne NOD.

– U Mirkovoj kući je formirana 8. Kordunaška divizija – rekao je Škaljac nakon čega je Crevar ispraćen aplauzom.

Narodni poslanik Miodrag Linta je Prvi hrvatski korpus nazvao Prvi srpski krajiški korpus.

– Prema podacima uglednog istoričara jevrejskog porijekla Ive Goldštajna koji je profesor na Zagrebačkom univerzitetu u ljeto 1943. godine Prvi korpusu NOV je brojao 6.300 boraca. Od ukupnog broja boraca 5.900 su bili Srbi, ili 95 %. Taj korpus je imao ključnu ulogu u spriječavanju potpunog uništenja srpakog naroda sa tog područja.

Linta je u nastavku svog izlaganja potkrepio svoje mišljenje da je to Prvi srpski korpus i činjenicom da hrvatska predsjednica Kolinda Grabar Kitarović nije otišla da položi vijence poginulim partizanima koji su 8.maja 1945. godine osvojili Zagreb, nego je otišla bez dileme u Blajburg.

– Otišla je u Blajburg da položi cvijeće ustaškim zločincima, na tablu na kojoj vrlo jasno piše: „ U čast i slavu poginuloj hrvatskoj vojsci, svibanj 1945. godine“. Poslala je jasnu poruku ko su za nju pravi borci za slobodu, a ko su za nju okupatori. Tako i mi moramo stvari nazivati pravim imenom, biti ponosni na naše pretke koji su dali veliki doprinos oslobađanju prostora SFRJ od fašizma, a posebno od genocidne NDH.

Linta napominje da su temelji hrvatske ustaštvo, da je prvi zadatak Franje Tuđmana bio da Srbe izbaci iz hrvatskog Ustava, iako je jasno rečeno 1943/1944. godine da Hrvatska ne može da postoji bez Srba. Da Hrvatska bez krajiških Srba nikada ne bi bila Federalna Država Hrvatske kao savezni dio Jugoslavije i nikada ne bi postojalau sadašnjim granicama.

S obzirom da je na Svečanoj sjednici bilo prisutno mnogo boraca ratova 1990/99. godine, koji čekaju konačan ishod oko donošenja novog Zakona o osnovnim pravima boraca, vojnih invalida, civilnih invalida i članova njihovih porodica, Đuro Škaljac je zamolio narodnog poslanika Miodraga Lintu da obavijesti u kojoj fazi je donošenje novog zakona.

Linta je naveo da je jasno u svojim govorima naveo da su se krajiški borci časno i pošteno borili. Da su uzeli oružje u ruke samo iz jednog razloga, da im se ne ponovi 1941. godina. I da je duboko uvjeren da u Novom Zakonu mora da stoji odredba da se svim pripadnicima vojske i policije RSK mora priznati ratni staž, za čitavo vrijeme rata u dvostrukom trajanju.

– Više puta sam govorio na tu temu u Skupštini Srbije, posljednji put prije nekih 10 dana gdje sam postavio i poslaničko pitanje ministru Đorđeviću i očekujem njegov zvaničan odgovor – rekao je Linta i dodao da ipak smatra da je sada sve na predjsedniku Srbije Aleksandru Vučiću.

U kulturno zabavnom programu  uspiješno nastupili su, članovi KUD “Petrova Gora – Kordun”, na čelu sa Stevom Bekićem. Izeli su pjesmu Na Kordunu grob do groba (prvi glas Milica Kostadinović), Oj Banijo rodna grudo moja (prvi glas Željko Rabljenović) ,ŽPG Žito žanjem i mislim na diku i Ori pjesma i kolo se vije to su borci 8. Divizije (prvi glas Dragan Poštić).

Članovi muške pjevačke grupe ZUG “ĆIRO” Lička Kaldrma – Drvar, na čelu sa Željkom Bursaćem su otpjevali pjesmu Na Drvarske oštre klanice i rodoljubive pjesme il Like.

Mirjana Lalić je pročitala pjesmu Petrova mi gora mati, dok je Nikola Đapić uz gusle otpjevao pjesmu Boj se vije pokraj Vrhovina.

Radovan Trtica je bio zadužen za ozvučenje i muziku.

Program je vodila Ranka Ivković, koja je ujedno i pročitala nekoliko pjesama.

Tekst i foto: Dragana Bokun

 

 

 

 

Nema komentara

Napišite komentar