Predstavljena Enciklopedija Republike Srpske u Novom Sadu

U okviru tradicionalne manifestacije ”Dani Republike Srpske u Srbiji”, dana 05.09.2019. godine u Gradskoj biblioteci u Novom Sadu predstavljen je drugi tom Enciklopedije Republike Srpske. Enciklopedija Republike Srpske predstavlja najznačajniji projekat koji realizuje Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske čija je realizacija počela krajem 2007. godine. Prvi tom Enciklopedije Republike Srpske objavljen je 2017. godine i njime su obuhvaćene odrednice sa početnim slovima A i B. Drugi tom objavljen je 2018. godine i obuhvata odrednice sa početnim slovima V i G. U toku je izrada trećeg toma, a planirano je da ima ukupno šest.

Drugi tom Enciklopedije Republike Srpske u Gradskoj biblioteci u Novom Sadu predstavili su predsjednik Akademije nauke i umjetnosti Republike Srpske Rajko Kuzmanović i njen potpredsjednik Vaskrsija Janjić.

Na početku i povodom ovog svečanog i važnog događaja direktor Gradske biblioteke Dragan Kojić je istakao:

  • Danas je crveno slovo, dakle praznik u Gradskoj biblioteci u Novom Sadu s obzirom da imamo privilegiju, da ćemo iz usta predsjednika Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske gospodina Rajka Kuzmanovića i njegovih saradnika čuti povodom drugog toma Enciklopedije o ovom važnom i značajnom poduhvatu. Srbi su poslije dugog vremena ponovo samostalni. Nadamo se da su iza nas vremena u kojima su Srbi više vodili računa o drugima, a dopustili drugima da vode računa o nama. Otuda je poduhvat Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske na promociji i uopšte izdavanju Enciklopedije Republike Srpske povod da se iskažu najtoplije i najiskrenije čestitke što se blagovremeno gotovo u istorijskoj vertikali neposredno po osnivanju Republike Srpske pristupilo ovakvom važnom poduhvatu. A naravno da je naša čast što će čelni čovek najpametnije organizacije sa prostora Republike Srpske danas obavestiti novosadsku publiku i javnost o tom važnom događaju.

U nastavku predstavljanja drugog toma Enciklopedije Republike Srpske predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske akademik Rajko Kuzmanović govorio je o putevim nastanka, razvoja i značaja Enciklopedije Republike Srpske:

  • Današnja teritorija Republike Srpske nije nikada bila nepoznata zemlja jer je istorijski dokazano, sa mnoštvom činjenica, da je na tim prostorima od vajkada bujao život i da imamo snage i volje da to prikažemo i pokažemo javnosti. Mi u Republici Srpskoj smo se usudili da počnemo raditi i radili smo i srcem i znanjem i drugim sposobnostima, ali i velikom podrškom naše vlasti. Podrškom Narodne Skuptšine Republike Srpske i podrškom Vlade. Enciklopedije su rijetke knjige, manje se pišu, jer to ne piše jedan čovjek nego grupa ljudi i to entuzijasta sa jedne strane, a sa druge strane, dobrih stručnjaka. Tako da smo mi okupili oko dvadesetak dobrih entuzijasta, stručnjaka sociologa, istroričara, pravnika i ljudi koji dobro poznaju istoriju ovih krajeva. Enciklopedija je knjiga nad knjigama i u njoj mora biti sadržana prije svega istina. Ni jedna odrednica nije prošla u štampu da nije prošla kroz najmanje pet ruku. U Enciklopediji ne smije biti grešaka.

Prem rječima Kuzmanovića, prikupljeno je 11 000 odrednica koje treba obraditi i pretvoriti ih u enciklopedijsku jedinicu. Da bi se pristupilo izradi enciklopedije nužno je da postoji nekoliiko pretpostavki. Prva pretpostavka je zrelost naroda i nacije, kao dokaz da mu treba enciklopedija gdje će se pokazati sve ono što predstavlja zaštitnika njegovog narodnog identiteta. Kod nas konkretno to su jezik, pismo, vjera, uvjerenja i običaji. Sve su to vrijednosti koje se na određen način unose u Enciklopediju. Mi na sreću imao taj prvi uslov, tu zrelost naroda jer je Narodna Skupština koja je predstavnik naroda to usvojila. Druga pretpostavka je da postoji institucija koja će to voditi. Kod nas je to na sebe preuzela Akademija nauka i umjetnosti i mislim da je akademija učinila mnogo i da će istrajati. Treće jeste da postoje kadrovi, kako u Akademiji, tako i van nje. Dakle, pored dvadesetak stručnjaka iz Akademije, imamo oko 250 saradnika koji su angažovani po svim opštinama u Bosni i Hercegovini. Imamo 2 750 naseljenih mjesta i svako će dobiti da da podatke o svojoj opštini. Pored navedenih uslova, bitna stavka je i da imamo vlasti koja je taj projekat prihvatila.

Rajko Kuzmannovi, kao jedan od inicijatora izrade Enciklopedije saopštio je da su uzori za Enciklopediju Republike Srpske bile velike svetske enciklopedije, ali i naši naučnici. Jedan od njih jeste Milutin Milanković, veliki naučnik iz ovih krajeva.

U nastavku predstavljanja Enciklopedije, Kuzmanović je istakao:

  • Nama treba ova Enciklopedija da posluži kao lična karta Republike Srpske, da na određen način pokaže istorijske spomenike, kao i to da imamo dobre pisce. Nismo se zadržali samo na one koji sada žive u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini, nego na naše ljude, pretežno Srbe, ali i ostale koji su dali doprinos razvoju Republike Srpske i Srbije. Ona treba da posluži upoznavanju Republike Srpske, kao i upoznavanju sa mnogim kulturnim i istorijskim obeležjima koji su od značaja za ove krajeve.

O enciklopediji je govorio i potpredsednik Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske akademik Vaskrsija Janjić:

  • Izrada Enciklopedije Republike Srpske je najznačajniji, najveći i nazahtjevniji višegodišnji projekat koji realizuje Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske.

Janjić je ukazao da izrada Enciklopedije predstavlja suštinsku obavezu Akandemije proizašlu iz osnovnog smisla njenog postojanja. Zamišljena je i urađena kao leksiografsko delo opšteg tipa oslobođeno predrasuda i ideologija koja istraživačkim pristupom i naučnom obradom predviđenih odrednica prikazuje suštinska pitanja u vezi sa prošlošću i sadašnjošću Republike Srpske i njenim duhovnim nasleđem: kulturom, običajima, obredima, religijom i mentalitetom. Ona treba da posluži kao nezaobilazan priručnik sistematizovanih znanja iz različitih naučnih discipina kulture i umetnosti, da posluži širokom krugu korisnika, a pre svega da doprinese širenju znanja o Republici Srpskoj. Ona će svjedočiti o kulturnom i duhovnom identitetu i visokim dometima stvaraštva našeg naroda kroz istoriju neodvojivu od stvaralaštva Evrope toga doba.

Janjić je istakao da je Enciklopedija jedinstvena po tome što će u njoj biti objavljeno 2 750 odrednica o naseljima u Republici Srpskoj bila naseljena ili nenaseljena, u 57 opština i 7 gradova. Objasnio je da je značaj odrednica o naseljima u tome što izuzev obrade gradskih naselja, ni u jednoj ranijoj publikaciji sličnog karaktera nema odrednica o svim naseljenim mjestima. Tekstovi ovih odrednica sadrže geografske karakteristike datog mjesta, istorijat, arheološka nalazišta, pominjanje u srednjevekovnim dokumentima, turskim tefterima, podatke iz austrougraskih popisa, popisa iz vremena Kraljevine Jugoslavije, popisa posle Drugog svetskog rata, podatke o solunskim dobrovoljcima, kao i vojnim i civilnim žrtvama Drugog svjetskog rata i rata 1992-1995. godine, istorijat škole, crkve, zatim podatke o tome kada je u selo dovedena voda, struja, telefon, kao i značajne ličnosti koje su porijeklom iz tog sela. Navode se i podaci iz savremenog perioda, porodice koje žive u selu, njihovo porijeklo, podaci o privrednom životu, infrastrukturi. Navedeni su i rezultati popisa iz 2013. godine što je naročito značajno jer se stanovništvo mnogih naselja naših sela ubrzano odseljava, a neka sela nestaju pa je važno ustanoviti istorijski razvoj, kao i perspektive svakog naseljenog mesta.

Prema rječinma Janjića, izradu Enciklopeije želi da ostvari svaka država i svaki narod, zajedno sa najvišim naučnim, kulturnim i drugim institucijama i da tamo predstave deo kulturnog i duhovnog nasleđa svoga naroda. To je pošlo za rukom Akademiji nauka i umjetnosti Republike Srpske, što je posebno važno danas u vreme kada se istorijske činjenice krivotvore sa težnjom da se kulturno i svako drugo nasleđe na prostoru Republike Srpske predstave kao nasleđe drugih i da se tako falsifikuje istorija našeg naroda. Izradom enciklopedije Republike Srpske izbećiće se iščezavanje bića naroda koji živi u Republici Srpskoj.

Prema navedenim karakteristikama Enciklopedije Republike Srpske koja je predviđena da izađe u šest tomova, njen veliki značaj je u očuvanju nacionalnog identiteta srpskog naroda na ovim prostorima, a posebno na teritoriji Bosne i Hercegovine. Svjedoci smo vremena u kojem drugi narodi kreiraju i izmišljaju svoju istoriju i na taj način pokušavaju da utiču na menjanje istorije na ovim prostorima. Srpski narod ne mora o svom istorijskom porijeklu, kulturi, tradiciji, običajima, obilježjima, postojanju ništa naknadno da kreira i pokušava da dokazuje. Dovoljno je samo da istorijske činjenice sakupi i kompletira u dijela poput Enciklopedije Republike Srpske i da ih jasno i glasno prezentuje u javnosti.

Novinar Srpskog kola
Dragana Šipovac

Nema komentara

Napišite komentar