Promovisan novi roman Anđelka Anušića u Subotici i Kruševcu

Prekodrinsko runo srpske književnosti


Tokom aprila održane su dvije promocije novog  romana Anđelka Anušića  koji nosi naziv „S Homerom u oluji“ u  izdavaštvu  Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva u Istočnom Novom Sarajevu. Na promociji  u Srpskom kulturnom centru „Sveti Sava“ u Subotici  koja je održana 18. aprila  osim autora govorili su književnik  i istoričar dr Milan Micić i književnik Radovan Ždrale.

Roman govori o natovsko-hrvatskom etničkom čišćenju Srba iz Krajine, jezuitski nazvanom oluja,  o  oluji kao  višeslojnoj metafori o svemu onome što su doživjeli i kroz šta su prošli Srbi sa rubnih prostora Balkanskog poluostrva. Prema objašnjenju autora ovaj prostor je i „danas porobljen, preimenovan i otet, gdje je, ni živ ni mrtav živio i živi  naš narod,  u logoru  XXI  vijeka, u getu, a na prostoru, dakle, Krajine, Hrvatske i Federacije BiH,  kao i u ove dane na Kosovu i Metohiji“.

„Homer kao praotac i  arhetip pisaca  i pjesnika, naročito je bio prisutan na srpskom drumu i u domu, u srpskoj istoriji,  kulturi, umjetnosti i politici tokom dvadesetog vijeka. Jedva je stizalo njegovo nedremeno oko da sve vidi i popiše sve ratne datume u gustom kalendaru srpskih i inih udesa koje je ovome narodu isporučila hrišćanska katolička Evropa, čije su živote i granice svojevremeno čuvali  od osmanlijske kuge i odbranili  vojni  graničari, preci današnjih krajiških  Srba, surovo prognanih i po svijetu rasijanih.  Otuda u naslovu moga romana Homer koji  je mome naratoru  pouzdan vodič kroz sve paklene krugove istorijske,  ratne i savremene stvarnosti dvadesetog stoljeća, naročito potonjeg građansko-vjerskog rata“, objasnio je Anušić.

Anušić je dodao  da je srpski narod svojevrsna Homerova svojta, njegov kolektivni junak, pa zato je srpski narod i glavni junak njegovog romana čija se istorijska sudbina i koncentrični, burni životni krugovi prelamaju, osim kroz jedno krajiško porodično stablo čiji korjeni sežu do osmog koljena, i  kroz preko 400 likova u romanu.

„Cilj je bio da se prikaže sudbina kolektiviteta, sudbina našega naroda, Srba iz Krajine i Hrvatske, kao i BiH,  u sudaru sa preispoljnim zlom – Kainovim  plemenom sa sjeverozapadnih  oboda Balkanskog poluostrva“, rekao je Anušić govoreći o svojoj obimnoj literarnoj građi.

„Osim istorijskog vremena, u romanu tematizujem i savremenost, našu blisku prošlost koja još zadugo neće memorijski  proći, i ko zna da li će ikada, tako da u mome djelu ima i sasvim stvarnih, i danas živih likova sa punim imenom i prezimom, među kojima su i preživjeli Srbi iz muslimansko-hrvatskih logora za srpske civile u  splitskoj Lori, Čelebiću kod Stoca i drugdje. Stoga su u romanu – kao svojevrsni konglomerat ravnopravnih likova – i dokumentarna građa, dnevnici, novinski zapisi, politika i ideologija “, podvukao je Anušić.

Istoričar dr Milan Micić  u svom obraćanju naveo je da  se strašni  20. vijek kojim se Anušić bavi u svom romanu,  još  nije završio u životu i istoriji srpskog naroda.

„I ko zna kada će. Biološki  zamor od ratova i stradanja, nametnuto jugoslovenstvo i komunizam, Anušićeve su tematske vertikale na kojima počiva ovaj njegov roman, ali i cijelo njegovo četvoroknjižje naslovljeno kao Srpska krajiška taetralogija. To su one nesamjerljive sile proteklog stoljeća  koje su utisnule  žive, otvorene  rane u biću srpskog etnosa, rane koje još nisu našle svoga smiraja u ožiljicima. Anušić je gotovo usamljen i jedinstven primjer u srpskoj književnosti koji se posvećenički bavi, literarno plastično, umjetnički nadmoćno i ubjedljivo, iz knjige u knjigu, srpskim dvadesetim vijekom, dakle onim što je obilježilo istorijsko kretanje između oranja i klanja, kako je pisao M. Ekmečić, ali  i svakodnevni život našeg naroda“, istakao je dr Micić.

Književnik Radovan Ždrale je govoreći o romanu kolege Anušića rekao da ono što fascinira kod Anušića jeste  nov književni postupak.

„ Ovaj pisac je svoju književnu imaginaciju u ovome romanu pretpostavio, dobrim dijelom, dokumentu, faktu, činjenicama, neprevrelim svjedočenjima, iz prve ruke, živih ljudi sa svojim punim imenom i prezimenom koji su prošli kroz kalvariju kraja dvadesetog vijeka.  Još je nešto očaravajuće kod  ovog pisca, a to je njegov bujni, sočni jezik koji je moćno progovorio cjelinom svoga leksičkog fundusa.  Sa tih krajiških strana mi imamo,  po tom nesravljivom jezičkom bogatstvu, Kočića i Ćopića, a Anđelko Anušić je svakako prvi pisac koji pripada ovom uzanom krugu pisaca “, kazao je Ždrale.

U  Legatu Milića od Mačve  kruševačkog kulturnog centra, 24. aprila  održana je druga promocija istog romana. O romanu su  govorili  književnici  Miloš Petrović, Ljubiša Đidić i profesor Veljko Stambolija, a promoter je bio književnik Nebojša Lapčević, direktor Legata Milića od Mačve.

Književnik Miloš  Petrović  rekao je da je Anušić je svoj roman gradio metodom epskog zamaha, književno- dokumentarnim postupkom gdje se imaginacija  i dokument, kao i svjedočenja autorovih savremenika, nagusto i u prostranom spektru smjenjuju, prepliću i dopunjuju.

„On književno svjedoči o paćeničkom životu i hrabrosti  krajiških  Srba, Srba preko Save, Drine i Une, od austrijskih vremena do novih izliva mržnje i ireverizibilnog istorijskog iskušenja“, podvukao je Petrović.

Ljubiša Đidić istakao je da Anušić tvori svoju književnu hroniku  na najljepšim umjetničkim tradicijama srpskog realizma, od onog u Kočića, pa preko Andrića, Ćopića, Dobrice Ćosića, Mladena Oljače, Radoslava Bratića, do Drage Kekanovića i Mome Kapora.

„Njegova  44 poglavlja- ridanja,  koja prerastaju u epsku fresku, i njegov Homer u ovom romanu simbolično postaje  svjedok  opšte istorije beščašća minulih i naših dana. Njegov  glavni  junak, mladi  Priban Sužnjević, jeste zapravo savremeni Odisej koji rida nad vijekom i rodom“, objasnio je Đidić.

Govoreći  nadahnuto o strukturi  i stilsko-jezičkoj formi romana, profesor Veljko Stambolija rekao  je „da je romaneskno-pripovjedački dio ove tetralogije vezan za porodicu Sužnjević u čijoj se sudbini isprepliću i autobiografski dijelovi samog autora, jer je najmlađi član porodice Sužnjević – Priban, osmo koljeno ove familije, zapravo autorov alter ego“.

„Svoje bogato iskustvo dugogodišnjeg novinara i dopisnika u smutnim vremenima, Anušić je ugradio u svoja prozna djela sa hemingvejskom visprenošću i vlastitim svjedočenjem. Zato su njegovi romani zlatno runo prekodrinske književnosti, u kojima on otvoreno i bez ustezanja hronološki, kao i po vertikali, prati događaje iz bliže i dalje prošlosti, ratne nasrtaje hrvatskih i muslimanskih  šovinista i rasista na srpski narod. Iako se opredijelio da prati sudbinu jedne srpske porodice, Anušić nije izgradio klasičnog junaka, već je svoje interesovanje usmjerio na širi problem, sukob naroda sa starim zlom. I zato ovo jeste  homerovski roman o epopeji jednog naroda“ , poručio je Stambolija.

Analizirajući Anušićevu britku književnu i kulturološku demistifikaciju ideoloških i političkih velova kojima je   prekriven cijeli 20. vijek i srpski narod u njemu, profesor Stambolija je naglasio da je ovo roman srpskih zabluda i naivnosti, ali i demistifikacije   „ikona“ komunističkog sistema koji su u ime „bratstva i jedinstva“  zataškali čak i ustaški  zločinački logor  Jasenovac.

„Do sada nije ni bilo pokušaja da se napiše sveobuhvatan roman o prekodrinskim ili prekounskim Srbima poslije ukidanja vojne granice 1881. godine. Ostaće zabilježeno da je to prvi uradio Anđelko Anušić, i to će ostati zapisano u svekolikoj srpskoj književnosti, uz napomenu da se ovom temom bavio i Miloš Crnjanski u romanima Seobe“, zaključio je Stambolija.

Biografija:

Anđelko Anušić, pjesnik, pripovjedač, romanopisac, književni kritičar, rođen je 1953. godine u Gradini, Suva Međa, BiH. Objavio je 35 knjiga, a priredio je i dvije pjesničke antologije.  Zastupljen je u lektiri u Republici Srpskoj, deveti razred osnovne škole, antologijama i pregledima srpske savremene poezije i pripovjetke. Njegova poezija i proza prevođeni su na engleski, francuski, ruski, bugarski i makedonski jezik. Dobitnik je književnih nagrada “Pečat” varoši sremskokarlovačke, “Stražilovo”, nagrada “Sarajevskih dana poezije”, “Svetozar Ćorović”, nagrada Udruženja književnika Srpske, “Stanko Rakita”, “Rade Tomić”, Međunarodna nagrada “Šušnjar” za cjelokupno književno djelo, i nagrada “Gordana Todorović”, “Konstantinova vizija”, nagrada Fondacije “Petar Kočić”, “Mladen Oljača”, “Zlatna sova”, “Branko Ćopić”. Živi u Novom Sadu.

novinar „Srpskog kola“
Vesna Vuković

Nema komentara

Napišite komentar