Prva letnja škola srpskog jezika i kulture Centra „Spona“ u Ohridu

Ove godine u organizaciji Srpskog kulturno informativnog centra “Spona” iz Skoplja, prvi put je od 1. do 5. avgusta, veoma uspešno organizovan i sproveden kamp Letnje škole srpskog jezika i kulture „Ohrid 2019“ za 18 osnovaca iz Republike Severne Makedonije (RSM) – iz Skoplja, Tetova, Kučevišta i Josifova.

Smešteni u predivnom ambijentu hotelskog kompleksa “Metropol”, na samoj obali Ohridskog jezera, polaznici su imali jedinstvenu priliku da pored redovne nastave, nauče i usavrše svoje poznavanje srpskog jezika i kulturne baštine naroda kome pripadaju i time podstaknu i ojačaju svoje srpsko poreklo. Novim saznanjima upotpune i spoznaju koren identiteta vrednostima i pre svega steknu svest pripadnosti jednoj široj nacionalnoj zajednici.

U pionirskom poduhvatu Centra „Spona“, značajnu specifičnu vrednost ovogodišnjeg kampa letnje škole srpskog jezika pruža podatak da su na njemu bili okupljeni polaznici iz tri mikroregiona – Skopsko-crnogorskog (11), Tetovsko-pološkog (4) i Valandovsko-đevđelijskog/donjovardarskog (3), različitog uzrasta (osnovci od 3. do 8. razreda) kao i iz različitih socijalno-društvenih i urbanizovanih sredina – iz sela Josifovo i Kučevište i iz Skoplja i Tetova.

Na taj način „Spona“ se i na ovom novom projektu, uz pomoć svojih iskusnih predavača, iz različitih sfera, oblasti i struka, potrudila da sagleda i analizira koji su to zajednički, a koji specifični problemi ili olakšavajuće okolnosti koje utiču na očuvanje srpskog jezika i nacionalne svesti među najmlađom generacijom srpske populacije u RSM i to pretpoči u program nastave.

 

Srpski


Na časovima letnjeg školskog kampa u Ohridu izražen naglasak je bio na upoznavanju, izučavanju i usavršavanju srpskog jezika i književnosti, njegovog razvoja od vremena svetih Ćirila i Metodija (9./10. vek), pa sve do reformi Save Mrkalja i Vuka Stefanovića Karadžića u 19. veku odnosno, njegove savremene forme.

Nastavu na čaosvima i radionicama srpskog jezika organizovala je i vodila profesorka Nena Ristić Kostovska, dugogodišnja saradnica i nastavnica u ciklusima fakultativne nastave srpskog jezika u organizaciji Centra „Spona“.

Kako bi nastava u Letnjoj školi dobila interdisciplinarni karakter, angažovani su i predavači ostalih struka – filolog Biljana Todorović Georgievska, novinar srpske redakcije „Vidik“ na Javnom servisu MRT, Miloš Kecojević, pravnik i sekretar Osnovne škole „Strašo Pindžur“ u Josifovu, Aleksandra Tasić, student arhitekture Univerziteta u Nišu i Miloš Stojković, master istoričar iz Skoplja.

– Prvog dana kampa, predavači „Spone“ su polaznicima, nakon pozdravnih reči dobrodošlice, ukratko predstavili istoriju kulturno-prosvetne i informativne delatnosti Srpskog kulturno informativnog centra od svog osnivanja 2005. godine.

Zatim je iznet koncept i plan rada i aktivnosti letnje škole. Svim učenicima podeljeni su podsetnici sa programom rasporeda aktivnosti. Sam koncept i plan aktivnosti je, po stručnoj proceni predavača, prilagođen različitom uzrastu polaznika – od 9 do 17 godina, te je tako i prilagođen i intezitet predavanja i organizacija kojom se deca previše ne umaraju, uz česte pauze i odlazak u prirodu i osveženje na plaži jezera, objašnjavaju iz „Spone“.

U večernjim satima polaznicima je prikazan igrano dokumentarni film Kulturno – obrazovne redakcije RTS-a „Srpski junaci srednjeg veka – Marko Kraljević“.

 

Azbučnik


Drugog dana aktivni deo nastave otvorila je Biljana Todorović Georgievska, svojim video prezentacijom inventivnog „Kreativnog azbučnika“.

Kroz enciklopedijski koncept za svako slovo srpske azbuke izdvojila je po jedan ključni pojam kojim je definisan moderni srpski identitet, podsećanjem na „sliku“ najvažnijih istorijskih ličnosti, geografskih predela, etnoloških elemenata narodne nošnje, tradicionalnih jela, kulturno-spomeničkog nasleđa…

Tako je učenike upoznavala sa rudimentalnim „sponama“, uključujući i sam naziv Centra „Spona“, koje povezuju jednu naciju i identitet – Sveti Sava, Petar Petrović Njegoš, Hram Sv. Save u Beogradu, Nikola Tesla, Novak Đoković, šajkača, boje srpske trobojke…

Istovremeno je time kroz pitalice i odgovore, proveravano koliko su polaznici, odnosno koliko je prosečno srpsko dete iz sredina iz kojih dolaze upoznato sa elementima nacionalnog identiteta.

Zatim je Nena Ristić Kostovska održala prvi čas srpskog jezika, takođe uz pomoć video prezentacije, o počecima slovenske pismenosti, naročito ističući značaj Ohrida kao centra prvog slovenskog pisma glagoljice, koju su posle Moravskog progona, doneli učenici Ćirila i Metodija.

Istaknut je značaj Ohrida kao centra širenja slovenske bogoslužbene pismenosti, nove ćiriličke tradicije prepisivanja i obrazovanja.

Razvojem srpske državnosti u primorju (Duklja/Zeta, Travunija, Zahumlje, Neretljanija) i unutrašnjosti (Bosna, Raška) polaznicima je o pokazan srednjevekovni razvoj posebnog srpske književnog i spomeničkog pisanog nasleđa u okviru srpskih srednjevekovnih država, sa akcentom na period svetorodne dinastije Nemanjića, od Miroslavljevog jevanđelja, preko žitija svetih Nemanjića, prve žene pesnikinje u nas, prepodobne Jefimije i pesnika, viteza, vladara despota Stefana Lazarevića Visokog.

Poslednji deo drugog radnog dana zatvorila je svojim izlaganjem Aleksandara Tasić, student arhitekture na niškom Univerzitetu. Akcenat njene prezentacije bio je na srednjevekovnoj spomeničkoj baštini srpskog srednjeg veka na tlu današnje Severne Makedonije, podelivši je na geografske reone: Skopska Crna gora i manastiri Sv Nikita – u selu Gornjani i manastir u Kučevištu, Debarsko-pološki kraj – Bigorski manastir, kao i manastiri i crkve Ohrida i okoline, Sv. Klimenta na Plaošniku, Sv. Jovana Kaneo, Sv. Nauma sa prikazom bivše kule Sv. Nikolaja Velimirovića, Sv. Sofije…

Poseban akcenat je stavljen na zadužbine Nemanjića u samom Ohridu, a time i učinjena priprema polaznika kampa sa predviđenim obilaskom znamenitosti drevnog grada na obali Ohridskog jezera.

 

Znamenitosti


Trećeg dana, zahvaljujući izvanrednom angažmanu i pomoći Zoranu i Goranu Cvetkoviću, iz srpsko-makedonskog društva „Koštana“, ekipa polaznika pod stručnim vođenjem obilazila je delove brojnih znamenitosti drevnog Ohrida.

Najpre šetnjom ohridskom rivijerom, a zatim prema samom starom delu grada. Nakon obilaska donjeg grada i arhiepiskopske katedrale Sv. Sofije, učesnici su prolazeći kroz staro ribarso naselje Kaneo mogli da uživaju u divnoj arhitekturi starog Ohrida i jezerskom pejzažu koji je kod svih izazivao divljenje.

Obilazak crkve Sv. Jovana Kaneo na samoj obali, bila je mogućnost da nam vodič Goran Cvetković kaže po koju informaciju o samoj crkvi, a da učesnici uslikaju po koju nezaboravnu fotografiju.

Na samom kraju primetili smo da je obližnji natpis na grobu jereja crkve, Nastasa Avtovića oštećen i da mu nedostaju poslednja tri slova prezimena. Pre tri godine na portalu SPONA-e objavljen je prilog o ovom spomemeniku, kao skrivenom srpskom belegu, ali očigledno da je nekome ovo IĆ zasmetalo.

U povratku prema hotelu na pauzi, učesnicima kampa pokazana je kuća akademika Milana Đurćinova. Napravivljena je zajednička fotografija i odata počast akademiku MANU koji nikada nije skrivao svoje srpsko poreklo. Sombolično grupa je krenula ka hotelu od Ohridske gimnazije, za čiju izgradnju je svojevremeno novac darivao lično i sam kralj Aleksandar I Karađorđević.

Radni deo četvrtog dana na kampu, otvoren je časom srpskog jezika. Na njemu su obrađivane teme iz perioda prosvetiteljstva Save Mrkanja, Dositeja Obradovića i Vuka Stefanovića Karadžića, odnosno perioda jezičke reforme i uvođenja narodnog jezika kao književnog. Polaznicima je Nena Ristić Kostovska pokazala fototipsko izdanje, fototip prvog srpskog ćiriličnog bukvara Save Inoka Dečanca, štampanog 1579. godine u Veneciji.

Matej Pečenović učenik iz Tetova je na polasku rekao da su se lepo družila, upoznala, radovala novim prijateljstvima i da su „mnogo toga zajednički naučili“. Nešto i prvi put čuli. Priznaje da je on prvi put čuo nešto više od Svetom Savi, čak i Kirili Pejčinoviću koji počiva u porti manastira Sv. Atanasija u selu Lešok kod Tetova.

– Ovde nam je bilo lepo, družili smo se sa novim prijateljima iz drugih sredima učili srpski. Srpski jezik kod kuće najviše govorim sa dedom, a često odlazim i u Srbiju gde imamo bliske rođake, kaže Jelena Knežević učeniva četvrtog razreda osnovne škole „Strašo Pindžur“ iz Josifova.

 

Memorijali


Sledeći deo predstavljao je prikazivanje kratkometražnog video zapisa produkcije „Srbtel“ o srpskim vojnim memorijalima, kapelama i grobljima srpskih ratnika iz perioda Balkanskih i Prvog (Velikog) rata. Narator edukativne projekcije bila je Biljana Todorović Georgievska, a stručni konsultant i predavač Miloš Stojković, istoričar.

Poslednji deo radnog dela kampa bio je prikaz Miloša Kecojevića, sekretara škole u Josifovu o ličnom iskustvu prevazilaženja svih izazova u očuvanju srpskog jezika i identiteta, naročito kroz obrazovni sistem u uslovima kada nema redovne nastave niti izbornog izučavanja srpskog jezika. Kecojević se osvrnuo i na doseljeničku istoriju Srba u ov krajeve posle 1919. godine i njihovo miskustvo prilagođavanju u novim krajevima, kao i o obnovi izgradnji tridesetak sela Đevđelijskog kraja posle razornog zemljotresa iz 1931. godine.

 

„Jezerska“


– Nakon radnog dela, na svečanom zatvaranju letnjeg kampa „Ohrid 2019“, svim polaznicima i predavačima uručene su knjige makedonskog autora Riste Lazarova (čija dela su obrađivana i na književnim radionicama „Spone“), „Jezerska“, prevedene na srpski jezik. Knjiga sadrži 49 pesama o ohridskom geografskom, istorijskom, kulturnom prostoru.

– Na rastanku, poslednjeg dana letnje škole, pred polazak iz Ohrida, još jednom smo pozdravili sa učenicima i zahvalili im se na njihovom nesebičnom trudu, zalaganju i požrtvovanosti, uz želju da se sledeće godine ponovo okupimo i u još većem broju. Dečiji osmesi su nam bili najbolja potvrda uspešnosti Sponinog premijernog kampa srpskog jezika i kulture, kaže Miloš Stojković.

 

Učenici


Na prvom kampu Letnje škole srpskog jezika i kulture u Ohridu učestvovali su osnovci – Iskra Davidovska, (8. razred), Milo Damjanović, (7. razred), Bela Damjanović, (6. razred), Danilo Damjanović, (5. razred), Irina Davidovska, (4. razred), Anđela Kolevska, (3.razred), svi iz Skoplja.

Nemanja Slavković, (8. razred), Nemanja Stanković, (8. razred), Damjan Gluškin, (7. razred), Andrija Komnenović, (7. razred), Ivona Pigulić, (7. razred) iz Kučevišta.

Matej Pečenović, (7. razred), Eva Janevska, (7. razred), Viktor Jovanovski, (8. razred), Aleksandra Kojić, (8. razred) iz Tetova.

Katarina Bokan (6. razred), Radivoje Bokan (4. razred), Jelena Knežević (4. razred) iz Josifova.

U ekipi Spone koja je bila sa učenicima na kampu u Ohridu bili su Miloš Stojković, Nena Ristić Kostovska, Biljana Todorović Georgievska, Miloš Kecojević, Aleksandra Tasić i Sanja Stanković.

E.S.– M.S.
Preuzeto sa: srbi.org.mk

Nema komentara

Napišite komentar