Zaboravismo Duvno, ali Duvno nije zaboravilo nas

U maju ove godine, tačnije 25. maja, desilo se nešto veliko i važno za Hercegovinu. I to onu zapadnu. Ko to kaže, ko to laže Srba tamo nema!

U Duvnu je svečano obnovljena i osveštana srpska pravoslavna crkva Svetog Nikole, Saborni hram pravoslavne parohije duvanjske.
Sigurno će rijetki koji ovo čitaju znati „iz prve“ – gdje je Duvno i zašto je ono važno za srpski narod i njegovu istoriju.

No, i bez toga Duvno pamti Srbe i njihove zadužbine.

Saborni hram Svetog Nikole u Duvnu sagrađen je 1864. godine prilozima bogatih srpskih trgovaca iz Duvna, Livna i vjernog naroda srpske Hercegovine. U to vrijeme u Livnu su živjele najbogatije srpske trgovačke porodice.

Ono što posebno treba pamtiti jeste ovo da je u srednjovjekovnoj Humskoj zemlji jedan od najvećih srpskih pravoslavnih manastira bio upravo u Duvnu. To je znameniti srpski manastir Labostin, a čiji se temelji i danas mogu pronaći u neposrednoj blizini, isto tako u zadnjem ratu porušene pravoslavne crkvice kod srpskog sela Rašćani. Ne zna se tačno kada je ovaj znameniti manastir opustio i razrušen, no zasigurno je to bilo u vijekovima otomanskog ropstva, te pred velikim plimama rimo-kataličkog prozelitizma, koje na prostoru zapadne Hercegovine počinju već od 15. vijeka. Plod toga je da nigdje kao ovdje proces rimo-katoličenja i odnarođenja srpskog naroda nije postao tako strašan i strastan. Iz tog zloduha nastaće kroz vijekove mnoga nepočinstva i nemiri za srpski narod u Hercegovini.

Srbi Duvna najteže će postradati od ustaškog genocida u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Tada su skoro u potpunosti zatrte srpske duvanjske porodice Zelen i Vitezović, i to ubijanjem, klanjem i bacanjem u kraške jame. Duvanjski jeromonah otac Sevastijan, mučenički je postradao sa bratstvom manastira Žitomislića u junu 1941. godine. Ustaše su ih poklale i bacile u jamu Vidonju kraj Neretve.

Početak građanskog rata u Bosni i Hercegovini (BiH), u aprilu 1992. godine, među prvima su osjetili Srbi u Duvnu. Odmah je minirana pravoslavna crkva Vavedenja Presvete Bogorodice u potpuno srpskom selu Rašćani, nadomak Duvna. Inače, po popisu stanovništva u BiH 1991. godine na prostoru opštine Duvno popisano je oko 550 Srba.
Selo Rašćane su odmah na početku rata u BiH paravojne hrvatske snage pretvorile u svojevrsni logor za Srbe, i to je zvanično bio jedan od prvih srpskih logora u BiH (u ratu 1992.-1995.). Seljani su pljačkani, maltretirani, saslušavani, a najposlije i deportovani u logore po zapadnoj Hercegovini. Većina je kasnije razmijenjena u statusu ratnih zarobljenika, a pojedini su od mučenja umrli.

Srbi Duvna su se raselili po svijetu i po Srbiji. Najviše ih danas živi u Aranđelovcu (Srbija) i u Orlandu (SAD).

Obnovom crkve Svetog Nikole u Duvnu, koja ipak nije rušena u zadnjem ratu, započela je svečana proslava 800 godina samostalnosti i samosvojnosti Srpske Crkve u Duvanjskom polju, duvanjskoj parohiji i zapadnoj Hercegovini.

Crkva je obnovljena prilozima Srba Duvnjaka, te uz određenu pomoć tamošnje opštine i drugih dobronamjernih ljudi i vjernika.

I za kraj, važno je i to znati, da je 1925. godine Duvno preimenovano u Tomislavgrad ukazom jugoslovenskog kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića, a u spomen na mitsku 1000-godišnjicu krunisanja hrvatskog kralja Tomislava, o kome zvanična istorija skoro pa ništa ne zna. Kralj će 1928. godine i svog novorođenog sina nazvati Tomislav u istu čast.

Do zadnjeg rata četvrtina duvanjske zemlje bila je u vlasništvu Srba, a do Drugog svjetskog rata taj udio je dostizao i 40% grunta.

Rimo-katolička katedrala Sv.Nikole Tavelića u Duvnu izgrađena je na srpskoj zemlji, a koju je Hrvatima u znak dobre volje i hrišćanskog suživota poklonio mjesni duvanjski paroh. Katedrala je građena u periodu od 1924.-1931. godine, a kralj Aleksandar bio je jedan od najvećih priložnika, poklonivši petinu potrebnog novca za njenu izgradnju, tadašnjih 60 hiljada kraljevskih dinara.

Preuzeto sa: Slobodna Hercegovina

GORAN LUČIĆ
FOTO: SRBI DUVNA

 

Nema komentara

Napišite komentar