Na beogradskom sajma knjiga promovisana je knjiga o Svetom Savi gornjokarlovačkom

OTIŠAO U SMRT I ISTORIJU SA SVOJIM NARODOM


Izdavačka ustanova Eparhije gornjokarlovačke „Martiria“ predstavila je 26. oktobra na beogradskom sajma knjiga, u sali “Vasko Popa, knjigu „Sava, episkop gornjokarlovački – život i djelo“, autora arhimandrita mr Nauma (Milkovića). Na promociji knjige koja je magistarski rad arhimandrita Nauma, nastojatelja manastira Presvete Bogorodice Trojeručice iz Donjeg Budačkog na Kordunu, govorili su dr Radovan Pilipović, direktor Arhiva Srpske pravoslavne crkve, Snježana Orlović, istoričar umjetnosti i đakon Budimir Kokotović, kao i sam autor.

Otvarajući promociju, đakon Budimir Kokotović je rekao da je povodom 80. godina od ustoličenja episkopa gornjekarlovačkog Save Trlajića u Plaškom, Izdavačka ustanova „Martiria“ objavila magistarsku disertaciju arhimandrita Nauma na Aristotelovom univerzitetu u Solunu u vidu monografije episkopa Save. Ovo je prva opširna knjiga o životu i djelu zaštitnika i velikog svetitelja SPC Svetog Save Gornjekarlovačkog, istakao je Budimir Kokotović, dodajući da se nada da će ova knjiga imati dopunjeno izdanje, jer život i djelo episkopa Save, i pored iscrpnog istraživačkog rada oca Nauma, to svakako zaslužuje.

Radovan Pilipović, direktor Arhiva Srpske pravoslavne crkve, takođe je istakao veliki trud koji je u ovu monografiju uložio otac Naum, jer se u knjizi govori o ličnosti važnog Arhijereja, mučenika Save Trlajića. U ovom djelu može da se prati život Save Trlajića kao studenta, kao sveštenika, kao vikarnog episkopa i kao episkopa gornjekarlovačkog. Takođe, može se saznati da je osim Bogoslovskog fakulteta, episkop Sava završio i pravni fakultet, nastavljajući tako tradiciju njegovih prethodnika u ovoj eparhiji. Ovdje su dati i govori episkopa Save prilikom njegovog ustoličenja u kojima je bilo dosta sumornih najava budućih događaja, jer upravo tada je federalizovana Kraljevina Jugoslavija, odnosno to je bilo samo nekoliko dana pošto je proglašena Banovina Hrvatska. Episkop Sava je osjetio da je Kraljevina bila osuđena na jednu propast, dok je to Drugi svjetski rat drastično ubrzao. Sava nije htio da napusti svoj narod, svoju eparhiju, iako mu je to nuđeno od italijanskih vlasti, pa je, nažalost, završio u Jadovnom u nekoj od jama u Velebitu, ne dočekavši da tu svoju sumnju u raspad države i doživi, istakao je, između ostalog, dr Pilipović.

Kada je episkop Sava došao u Eparhiju, broj sveštenika se kretao od 135-187 u zavisnosti ko je to istraživao, dok se poslije rata u eparhiji našlo samo 14 sveštenika, rekla je, u svojoj uvodnoj riječi, Snježana Orlović, istoričar umjetnosti.

„Eparhija je tada brojala oko pola miliona stanovnika, a po završetku rata on je prepolovljen. Oko 160 hiljada ljudi srpske nacionalnosti je pobijeno, većina ostalih je protjerana, tako da je na tom području ostao veoma mali broj stanovnika.

„Većina hramova, a bilo ih je preko 220 u Eparhiji gornjekalovačkoj, u ratu je bila porušena. Ostalo ih je jedva dvadesetak u bogoslužbenoj upotrebi. Većina njih je bila sravnjena sa zemljom, a nova komunistička vlast naložila je da se i oni hramovi koji su relativno lako mogli biti obnovljeni sruše. Ipak i u tom periodu najgore su prolazili sveštenici i njihove porodice. Ne samo što ih je većina na najsvirepiji način ubijena u ratu, uostalom kao i episkop Sava, nego su nakon rata ono malo što ih je ostalo bili provocirani i ponižavani zajedno sa svojim porodicama“, istakla je Snježana Orlović navodeći da se istina o svemu ovome krila i da je najzad došlo vrijeme da se o ovome progovori i piše, a upravo ova knjiga je na tom putu kako bi trebalo da se osvjetli istina o stradanju Srpske pravoslavne crkve, njenog sveštenstva i vjernika u tom periodu.

Na kraju promocije, prisutnima se obratio i arhimandrit Naum, riječima da se veoma raduje što je, kako je naveo „njegov skromni rad“, izašao na svjetlost dan i što je dospio u formu jedne male knjižice u kojoj se može naći veliki broj podataka o životu episkopa Save i Eparhije gornjokarlovačke u jednom teškom periodu neposredno pred i na početku rata.

„Istraživajući po Hrvatskom državnom arhivu u Zagrebu, vidio sam da je arhiv Eparhije gornjekarlovačke najbogatiji u tom fondu istorije SPC u odnosu na sve ostale Eparhije koje su tada djelovale na području Hrvatske. To mi je dalo poticaj pogotovo kad sam vidio orginalne spise sa potpisom episkopa Save i krenulo je tako što sam mislio da će to biti nekih šezdesetak stranica, a završilo je sa duplo više. Htio sam da opišem, osim biografije vladike Save, i još neke događaje u kojima je on učestvovao, predstavim sredinu iz koje je ponikao i u koju je pri kraju svog života došao, kao i političke prilike, možda bolje reći neprilike toga vremena pred Drugi svjetski rat i njegov početak. Cilj mi je, u svakom slučaju, bio da čitaoci knjige dobiju odgovore na sva do sada nerasvjetljena pitanja vezana za život Svetog Save Gornjekarlovačkog“, zaključio je arimandrit Naum, zahvalivši se svima onima koji su pomogli da ova ova knjiga izađe pred čitaoce, prije svega, sadašnjem episkopu gornjekarlovačkom Gerasimu, Upravi za saradnju sa crkvama i vjerskim zajednicama MIP Srbije, kao i pojedincima Aleksandru Kokiru, Zoranu Obradoviću i Mili Peurači.

Tekst i fotografije: Željko ĐEKIĆ

PROMOVISANA JOŠ TRI IZDANJA IZDAVAČKE USTANOVE “MARTIRIA“

PUTOKAZI PRAVOSLAVNE DUHOVNOSTI

Na 63. Sajmu knjiga u Beogradu, Izdavačka ustanova Eparhije gornjokarlovačke „Martiria“ predstavila je sat vremena ranije još tri nova izdanja u 2018. godini: „Kroz život i djelo Nikole Tesle“, „Pravoslavni Episkop Sergije Kaćanski (1813-1859)“ i „Grobna mesta Arhijereja Karlovačkog vladičanstva“. O izdavačkoj ustanovi „Martiria“ govorio je arhimandrit mr Naum (Milković), naglasivši da su ova tri „skromna“ djela napisana između dva Sajma knjige. Ovdje je riječ o istorijskoj ediciji izdavača, a pisci su imali dosta problema da građu koja je negdje bila oskudna, a negdje možda i preopširna, na pravi način približe čitaocu.

O knjigama đakona Budimira Kokotovića „Pravoslavni Episkop Sergije Kaćanski (1813-1859)“ i „Grobna mesta Arhijereja Karlovačkog vladičanstva“, govorio je dr Mirko Sajlović, profesor Bogoslovskog fakulteta Sveti Vasilije u Foči, Univerziteta u Istočnom Sarajevu.

„ Da bi neko pisao crkvenu istoriju mora da poznaje materiju, ovdje je upravo takav slučaj i autor zaista poznaje građu i ima svoj stav u sagledavanju istorijskih činjenica. Kao crkveni istoričar đakon Budimir je argumentovano utemeljen, jednostavan i pouzdan. Njegova izlaganja biografija gornjekarlovačkih Arhijereja nije samo puko spašavanje od zaborava naših crkvenih velikodostojnika, već način kako je on to uradio nesumnjivo doprinosi da oni ostanu putokazi pravoslavne duhovnosti savremenim generacijama“, rekao je, između ostalog, dr Mirko Sajlović predstavljajući ove dvije knjige.

O djelu „Kroz život i djelo Nikole Tesle“, autora Saše Lončine, koji nije bio prisutan na promociji, govorio je đakon Budimir Kokotović.

„Ovo je jedan priručnik za putovanje kroz vrijeme Nikole Tesle, zato ovo djelo treba pročitati jer se neće upoznati samo sa likom i djelom Nikole Tesle, već i sa prirodnim ljepotama odakle je potekao naš najveći naučnik“, zaključio je Budimir Kokotović.

 

Nema komentara

Napišite komentar